คนแก่มีอุปสรรคทางกายภาพ แต่ไม่โง่ อาจช้าลง แต่ไม่ใช่เรียนรู้อะไรไม่ได้ อายุมาก สะสมความรู้ได้ พัฒนาได้ ความฉลาดของคน ไม่ได้เกี่ยวกับวัย

บทความ : รศ. ดร.พนา ทองมีอาคม

คนแก่ไม่ได้โง่…พวกเขาแค่ช้า และไม่ใช่ไดโนเสาร์

ในยุคที่เยาวชนลุกขึ้นมาเรียกร้องประชาธิปไตยและต้องการแก้รัฐธรรมนูญให้เป็นธรรม ผู้ใหญ่จำนวนมากแปลกใจ และคาดไม่ถึง ๆ ในสิ่งที่เด็กรุ่นใหม่แสดงออกเรื่องความคิดเห็นทางสังคม และการเมือง

ความแตกต่างในเรื่องความคิดเห็นที่แสดงออกระหว่างคนต่างวัย เหมือนได้กลายเป็นความขัดแย้งระหว่างรุ่น หรือเป็นการปะทะกันทางความคิดเห็นและค่านิยมระหว่างเจนที่ต่างกัน

ผู้ใหญ่รุ่นบูมเมอร์ซึ่งวันนี้ส่วนใหญ่อยู่ในฐานะ คุณป้า คุณอา คุณตา คุณยาย หรือปู่ย่า ถูกเด็กรุ่นมิลเลนเนี่ยมและเจน Z มองว่าตามโลกไม่ทัน เป็นไดโนเสาร์ และตกรุ่น ถึงขนาดบางคนมองว่า เด็กเดี๋ยวนี้ฉลาดและคนแก่ตามไม่ทันเด็ก

ตรงนี้ทำให้เกิดคำถามว่า จริงหรือที่ผู้สูงวัยรุ่นบูมเมอร์ และอาจรวมถึงเจน X ด้วย ตามไม่ทันเด็กที่ฉลาดกว่า

ถ้าเรามองที่เทคโนโลยีดิจิทัลยุคนี้ที่มีสมาร์ตโฟนเป็นตัวแทน คนส่วนใหญ่จะเห็นความสามารถของเด็กในการใช้เทคโนโลยีใหม่ว่า มีความแคล่วคล่องว่องไว นิ้วเล็ก ๆ ของเด็กสมัยใหม่สามารถกดพิมพ์สมาร์ตโฟนได้พลิ้วเร็วเหมือนคั้นตัวหนังสือออกมา

พวกเขามีการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีทั้งในการเรียนและการเล่น สามารถเลือกหาแอพใหม่ ๆ มาใช้หาความรู้และความบันเทิง สามารถใช้สมาร์ตโฟนสร้างอัตลักษณ์บนโลกไซเบอร์ แสดงออกถึงตัวตนของผู้ใช้ และมีการใช้งานที่พลิกแพลง

ทั้งหมดสะท้อนคำพูดที่กล่าวกันว่า นวัตกรรมทางเทคโนโลยีใหม่ ๆ จะตามมาด้วยนวัตกรรมการใช้งานและใช้ประโยชน์ที่สร้างสรรค์

ถ้ามองจากมุมของการใช้เทคโนโลยี จะเห็นว่าคนรุ่นผู้ใหญ่อาจตามไม่ทันเด็กจริง ๆ

เบื้องต้นเลยก็คือ ลักษณะทางกายภาพของอุปกรณ์ สมาร์ตโฟนเป็นสิ่งพกพาที่ผู้ผลิตเน้นในเรื่องขนาดเล็กและเบา บาง เพื่อมิให้เป็นภาระในการพกพาของผู้ใช้

สมาร์ตโฟนและอุปกรณ์เสริม รวมถึงส่วนควบต่าง ๆ ถูกออกแบบมาให้เหมาะกับผู้ใช้วัยรุ่นที่เป็นตลาดแฟชั่นและมีขนาดใหญ่ ลักษณะทางกายภาพของโทรศัพท์สมาร์ตโฟนที่เล็กและบางนี้เอง กลายเป็นอุปสรรคที่ทำให้พวกผู้ใหญ่ดูเหมือนคนงุ่มง่าม เชื่องช้า ขาดความคล่องแคล่วฉับไวยามใช้งาน

คนรุ่นบูมเมอร์วันนี้ส่วนใหญ่สายตาไม่ดีนัก หน้าจอสมาร์ตโฟนจึงดูเล็กสำหรับพวกเขา จะอ่านอะไรสักครั้งต้องเพ่งแล้วเพ่งอีก อาจจำเป็นต้องขยายตัวหนังสือให้ใหญ่จึงจะอ่านจับความได้ ภาพการใช้สมาร์ตโฟนที่เห็น ไม่ได้ช่วยให้คนรุ่นผู้ใหญ่ดูน่านับถือมากนัก

เมื่อเวลาจะพิมพ์ข้อความ แป้นพิมพ์เล็ก ๆ ของสมาร์ตโฟน กับนิ้วอวบอ้วนของผู้ใหญ่มันไม่ค่อยไปด้วยกัน แม้สมาร์ตโฟนบางรุ่นอาจมีตัวแป้นพิมพ์ใหญ่ แต่พวกเขาก็ยังต้องค่อย ๆ กดไม่ให้นิ้วล้นไปโดนตัวอักษรอื่นที่อยู่ใกล้ ๆ

ความเงอะงะที่แสดงออกนี้ ไม่ช่วยให้คนใช้สมาร์ตโฟนดูสมาร์ตเลย ยิ่งเวลาที่ต้องขอความช่วยเหลือลูกหลานให้อัพเดทรายการหรือแนะนำการใช้งาน พวกเขากลายเป็นคนช่วยตัวเองไม่ค่อยได้ด้านเทคโนโลยี หรือกลายเป็นต้องพึ่งพาเด็ก ๆ

อย่างไรก็ตาม ความไม่คล่องตัวในการใช้งานสมาร์ตโฟนที่เห็นก็เป็นเพียงภาพภายเท่านั้น มันอาจไม่เกี่ยวกับความฉลาดหรือสติปัญญาที่เป็นเรื่องข้างใน

จริงหรือที่คนสูงอายุได้สูญเสียความฉลาดไป ?

จากการศึกษาพบว่า เมื่อคนสูงอายุมากขึ้นความเสื่อมจะเกิดขึ้นกับประสาทสมองบ้างเป็นธรรมดา แต่ถ้าไม่ถึงกับเสียหายในระดับเจ็บป่วย คนสูงอายุก็ไม่ได้ถึงกับสูญเสียความสามารถในการคิด หรือสูญเสียความสามารถในการเรียนรู้ พวกเขายังสามารถทำความเข้าใจ และมีการใช้เหตุผลได้ดี

นักจิตวิทยาการเรียนรู้พบว่า เมื่ออายุมากขึ้น ความเร็วในการคิดและตัดสินใจของคนอาจลดลงบ้าง แต่ถ้าให้เวลา พวกเขาก็สามารถตัดสินใจและเรียนรู้ได้ดี…

พวกเขาอาจช้าแต่ไม่ได้หมายความว่าเรียนรู้อะไรไม่ได้ ตรงกันข้าม คนสูงอายุเป็นพวกที่อยู่มานานกว่า พวกเขาสะสมประสบการณ์และมีความรอบคอบมากกว่าเจนเด็ก

การผ่านชีวิตที่ยาวนาน ทำให้คนสูงอายุสะสมองค์ความรู้ได้มากกว่า พวกเขาจึงทำได้ดีในเรื่องการวางแผนงานและยังตัดสินใจได้ดี โดยเฉพาะกรณีที่ต้องพึ่งพิงความรู้และประสบการณ์

ในเรื่องภาษาก็เช่นกัน เนื่องจากผ่านชีวิตมายาวนานกว่าทำให้พวกผู้ใหญ่มีความล้ำลึกมากกว่า การเลือกใช้คำ การแทนความหมายเพื่อถ่ายทอดสิ่งที่เป็นนามธรรม พวกผู้ใหญ่จึงทำได้ดีกว่า

การศึกษาลึกลงไปในเรื่องความฉลาดพบว่า ความฉลาดของคนเรามีหลายมิติ และน่าจะมีพัฒนาการที่แตกต่างกันตามวัยจริง เช่น ความสามารถในการใช้เหตุผล การแก้ปัญหา และความคิดสร้างสรรค์ มีพัฒนาการที่ดีในช่วงวัยรุ่นจนถึงอายุประมาณสี่สิบปี หลังจากนั้นก็อาจค่อย ๆ เสื่อมถอยลง แต่ความฉลาดที่ได้จากการเรียนรู้ของคน สามารถพัฒนาต่อเนื่องไปได้แม้จะอายุเกินสี่สิบปีขึ้นไป

ตัวบุคคลอาจแตกต่างกันไปได้ในแต่ละคน แต่เมื่อเปรียบเทียบกันแล้ว ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ต่างก็มีข้อเด่นด้อยของตัวเองต่างกันไป ความฉลาดหรือไม่ฉลาดจึงไม่ได้เหนือกว่ากันหรือด้อยกว่ากันอย่างเด็ดขาดไปตามรุ่นของคน

นักวิทยาศาสตร์ยังพบว่า ความฉลาดหรือความสามารถในการคิดของคนเป็นสิ่งที่สามารถพัฒนาให้ดีขึ้นได้

สมองมนุษย์ประกอบด้วยปมประสาทและประสาทเชื่อมโยง สมองย่านไหนที่มีการใช้งานมากก็จะมีเส้นใยประสาทพัฒนาขึ้นมามาก ย่านไหนที่ไม่ได้ใช้ก็จะไม่พัฒนาและมีความเชื่อมโยงซับซ้อนน้อย

ถ้าจะอุปมาอุปไมย สมองก็เหมือนกับกล้ามเนื้อ ส่วนที่มีการใช้งานมากก็จะมีการพัฒนา แข็งแรง มีสมรรถภาพ ส่วนไหนที่ไม่มีการใช้งานก็จะขาดการพัฒนา และอาจฝ่อไปได้

ถ้าพิจารณาตามนี้ เราจะเห็นว่าความฉลาดมากหรือน้อยของคนไม่ได้ขึ้นอยู่กับวัย มากเท่ากับการพัฒนาตนเอง โดยเฉพาะความสามารถในการสะสมความรู้ที่ไม่ได้หยุดพัฒนาแม้อายุจะมากขึ้น

ได้กล่าวมาแล้วว่าเด็ก ๆ วันนี้ มีความสามารถในการเรียนรู้ด้วยตัวเองจากแหล่งความรู้มากมายบนอินเทอร์เน็ต พวกเขาเจนจัดในการใช้อุปกรณ์ดิจิทัลและสมาร์ตโฟน สามารถสะสมความรู้แบบประติดประต่อ และทำความเข้าใจได้ดี พวกผู้ใหญ่จึงไม่ควรประมาทพวกเขาในการพัฒนาความรู้ความสามารถในการคิด วิเคราะห์และตัดสินใจเรื่องราวต่าง ๆ รวมถึงเรื่องการเมืองการปกครอง

พวกผู้ใหญ่เสียอีกที่แม้วิทยาศาสตร์จะพบว่า ยังสามารถสะสมความรู้ ความเข้าใจ และพัฒนาความคิดได้ แต่หากไม่พัฒนาตัวเอง ไม่ใช้อินเทอร์เน็ตและสมาร์ตโฟนในการหาความรู้เพิ่มเติมให้ตัวเอง ก็จะกลายเป็นคนล้าหลังที่มีปมประสาทในสมองลีบฝ่อและไม่สามารถคิดตามเด็กได้ทัน

อาจกล่าวได้ว่าความรู้วันนี้เกิดขึ้นได้จากการขวนขวาย ส่วนไดโนเสาร์นั้นเกิดขึ้นได้จากการกระทำของตัวเอง

https://www.facebook.com/pana.thongmeearkom/posts/3522280244486532

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s