ข้าวต้มชามแรกแดนสยามของจีนโพ้นทะเล

บทความ : สุทธิชัย ทักษนันต์

ภาพประกอบที่เห็นอยู่นี้ มาจาก มูลนิธิ ป่อเต็กตึ๊ง

ไทยจีนพี่น้องกัน เป็นคำเปรียบเปรยที่มีมาแต่โบราณตั้งแต่สมัยอยุธยา

คนจีนที่อพยพไปตั้งรกรากนอกประเทศเรียกว่า จีนโพ้นทะเล และประเทศที่มี จีนโพ้นทะเล มากที่สุดในโลก คือ ประเทศไทย

คนจีนอพยพเข้ามาอยู่ในประเทศไทยตั้งแต่สมัยก่อนสมัยอยุธยา

คนจีนที่เข้ามาอยู่ในประเทศไทยก่อนสมัยรัชกาลที่ 6 จัดเป็น “จีนเก่า” ในประเทศไทย คนกลุ่มนี้จำนวนมากที่เคยใช้ แซ่ กลายเป็นนามสกุลไทยดังๆที่มีบทบาทสำคัญทั้งทางด้านเศรษฐกิจและการเมืองในประเทศไทย

นามสกุลไทยดังๆ ที่มีรากเหง้ามาจาก แซ่ เช่น

แซ่ตั้ง = โสภณพานิช หวั่งหลี พรประภา

แซ่ลิ้ม หรือ หลิน = ปราโมช นิมมารเหมินท์ ลิมปะพัทธ์

แซ่ลี้ หรือ หลี่ = โชควัฒนา ลี้ถาวร

แซ่อึ้ง = อึ้งภากรณ์ โรจนเสถียร

แซ่เบ๊ = ศิลปะอาชา

แซ่คู = ชินวัตร

แซ่หยวน = เวชชาชีวะ

สำหรับ “จีนใหม่” เป็นพวกที่อพยพเข้ามาอยู่ในประเทศไทยตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 6 ถึง ปี พ.ศ. 2493 และ มูลนิธิ ป่อเต็กตึ๊ง มีบทบาท และมีบุญคุณเป็นที่จดจำของคนจีนที่อพยพมาอยู่ประเทศไทยในยุคนั้น

ตำนาน ข้าวต้มชามแรกในแดนสยามของชาวจีนโพ้นทะเล เกิดขึ้นในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ชาวจีนที่หนีภัยพิบัติจากสงครามและความแห้งแร้งในประเทศจีนจำนวนมาก หนีความทุกข์ยากเข้ามาอยู่ในประเทศไทย

พ่อแม่ผมก็เป็นกลุ่ม “จีนใหม่” ที่อพยพเข้ามาอยู่ในประเทศไทยในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2

เรื่องเล่าเกี่ยวกับ ข้าวต้มชามแรกในแดนสยาม เป็นเรื่องเล่าจากรุ่นสู่รุ่น และกลายเป็นเรื่องเตือนใจที่บอกให้คนจีนรุ่นต่อไประลึกถึงความช่วยเหลือที่เคยได้รับในครั้งแรกที่ย้ายถิ่นฐานมาอยู่ในประเทศไทย

พ่อผมเดินทางมาประเทศไทยในปี 2484 จาก ซัวเถา โดยขึ้นเรือที่ ฮ่องกง เริ่มต้นชีวิตการทำงาน เป็นกรรมกรใช้แรงงาน เป็นช่างไม้ เป็นเสมียน เป็นนักบัญชี และเป็นผู้ดูแลบัญชีของ ห้างขายทอง ฮั่วเซ่งเฮง ในยุคที่ใช้บัญชีภาษาจีน

พ่อทำงานในประเทศไทยนาน 6 ปี จึงมีเงินส่งไปให้แม่และพี่สาวคนโตที่เกิดในประเทศจีน ใช้เป็นค่าเดินทางมาประเทศไทยในปี พ.ศ. 2489

การเดินทางจาก “ซัวเถา” มา “สยาม” ระยะทางประมาณ 3,000 กิโลเมตร เป็นการเดินทางที่ยากลำบาก และเสี่ยงภัยต่อโรคระบาดจากความหนาแน่นของผู้โดยสารที่แออัดจำนวนมาก กว่าจะเดินทางมาถึงท่าเรือแม่น้ำเจ้าพระยาแถวถนนตก ต้องใช้เวลาเดินทางประมาณหนึ่งเดือน

ชีวิตคนจีนในยุคสงครามโลกครั้งที่ 2 มีความอดอยากมาก พี่สาวคนโตที่ตอนนั้นอายุเพียง 6 ขวบ เวลาหิวข้าวก็จะบอกกับแม่ว่า “ปวดท้อง ปวดท้อง” การเดินทางด้วยเรือมาประเทศไทยแม้จะยากลำบาก แต่ยังมีความหวังว่าจะได้เจอครอบครัวและสิ่งที่ดีกว่าของชีวิตในประเทศไทย

แม่เล่าให้ฟังว่า ข้าวต้มร้อนๆชามแรกที่ได้กินในแดนสยาม มาจาก ป่อเต็กตึ๊ง ที่นำข้าวต้มร้อนๆ น้ำสะอาด และเวชภัณฑ์ไปช่วยเหลือคนจีนอพยพเมื่อเจ็ดสิบกว่าปีก่อน

เรื่องราวบรรพบุรุษชาวจีนของครอบครัวผม น่าจะใกล้เคียงกับคนจีนในประเทศไทยจำนวนมาก

อากง อาม่า ไม่ยอมมาอยู่ประเทศไทย แต่ลูกชายทั้ง 6 คน ได้เดินทางมาตั้งรกรากในประเทศไทย ส่วนน้องสาวคนเล็กของพ่อ อยู่ดูแลพ่อแม่ในประเทศจีน

ช่วงที่ผมเป็นเด็ก มีหน้าที่หนึ่งซึ่งต้องทำเป็นประจำทุกเดือน คือ การเดินทางไปพบพี่ๆน้องๆของพ่อ เพื่อขอเก็บเงินส่งไปให้ อากง อาม่า ในประเทศจีน

พ่อผมทำงานอยู่ย่านเยาวราช เป็นคนทำหน้าที่ส่งเงินโพยก๊วน ไปให้ญาติในประเทศจีน ช่วยบรรเทาความยากลำบากของคนจีนที่ต้องใช้ชีวิตในยุคคอมมิวนิสต์

เมื่อสิบกว่าปีก่อน ผมมีโอกาสไปเยี่ยมญาติที่ ซัวเถา ได้คุยกับลูกๆของน้องสาวพ่อ วันนี้ครอบครัวของพวกเขามีฐานะดีเป็นเจ้าของโรงงาน มีลูกเป็นหมออยู่ในประเทศจีน

ลูกของน้องสาวพ่อในประเทศจีน ซึ่งมีศักดิ์เป็นลูกพี่ลูกน้องของผม เล่าให้ฟังว่า ในยุคคอมมิวนิสต์ที่มี เมาเซตุง เป็นผู้นำ ผู้คนอดอยากมาก แต่บ้านไหนมีญาติที่อพยพมาอยู่เมืองไทยและส่งเงินกลับไปช่วยเหลือ ก็จะขัดสนน้อยกว่า

พี่ชายชาวจีนเล่าให้ฟังว่า สมัยเขาเป็นเด็กเวลาไม่มีจะกินจริงๆ จะเดินเท้าไปหา อากง อาม่า ที่อยู่ห่างไกลประมาณ 12 กิโลเมตร ไปขอข้าวกินบ้านอาม่า กินจนอิ่มแล้วก็เดินกลับบ้านไปสู้ชีวิตต่อ ทำอย่างนี้อยู่เป็นประจำ

บ้านอากง อาม่า ยังสามารถจุนเจือญาติพี่น้องได้ เพราะมีเงิน โพยก๊วน ที่ส่งมาจากประเทศไทย

ได้ฟังเรื่องเล่าจากพี่ชายในประเทศจีน ทำให้รู้สึกภูมิใจ และได้เห็นคุณค่าถึงสิ่งที่พวกเราเคยทำในอดีต….

ซินเจียยู่อี่ ซินนี้ฮวดใช้ ขอให้ทุกคนมีความสุขในเทศกาลตรุษจีน!!!

https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%88%E0%B8%B5%E0%B8%99%E0%B9%82%E0%B8%9E%E0%B9%89%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A5

https://www.silpa-mag.com/history/article_26173

https://www.chiangmainews.co.th/page/archives/720954/

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s